Imperativo et adverbios / Imperativo kaj adverboj

Imperativo

Oni indikas la imperativan modon per la uzado de la As-tempo, sed ĝenerale oni ne indikas ajnan pronomojn:

Exemplos / Ekzemploj

Apprende Interlingua! / Lernu Interlingvon!

Ascolta me / Aŭdu min

Parla! / Parolu!

Ankaŭ oni povas uzi la infinitivon por dekreti ordonojn:

Non alimentar le crocodilos (Prohibite alimentar ...) / Ne manĝigu la krokodilojn

Eblas sprimi ordonojn en interlingvo per la konjukcio "Que", kiu povas esti tradukata esperanten kiel "Ke" (Fakte, la prononcado de ambaŭ konjukcioj estas egalaj). Tiaj ĉi ordonoj funkcias jene:

La ordono "Mi volas que tu studia Derecto!" / "Mi volas ke vi studu Leĝon", povas esti mallongigitan tiel: Que tu studia Derecto! / Ke vi studu Leĝon

Adverbios 

En Esperanto la adverboj finiĝas per -e, en interlingvo ekzistas du finaĵoj adverbiaj: -mente kaj -amente. Se la vorto finiĝas per "c", oni adverbigas ĝin per -amente, en ciŭj la aliaj kazoj oni advervigas la vortojn aldonante -mente al la vortfino.

Exemplos / Ekzemploj

Io pote comprender te perfectemente in Interlingua / Mi povas kompreni vin perfekte en interlingvo (Perfecte ---> Perfectemente)

Cordialmente / Kore

Linguisticamente Esperanto es un lingua multo facile / Lingvistike Esperanto estas lingvo tre facila (Linguistic ---> Linguisticamente)

Logicamente Interlingua es le plus bon lingua ponte inter le linguas romanic / Logike interlingua estas la plej bona ponta lingvo inter la romanidaj lingvoj. (Logic ---> Logicamente)

Ekzistas kelkaj esceptoj, kiel la vorto "bon" kiu estas adverbigata kiel "ben", aŭ la vorto "mal", kies adverbo estas ekzakte la sama vorto.

Kelkaj interlingvaj vortoj (ĉefe adjektivoj) kiuj finiĝas per -e oni povas adverbigi sen ŝanĝi aŭ aldoni apartan finaĵon, kaj kelkaj aliaj oni anstataŭigas la finan -e per -o. Oni povas trovi multajn ekzemplojn en la "Grammatica de interlingua", paĝo 47. Jen kelkaj el tiuj ekzemploj:

Adjektivo	Adverbio	Esperanto
Forte	Forte	Forta ---> Forte
Tarde	Tarde	Malfrŭa ---> Malfrŭe
Tote	Toto	Tuta ---> Tute
Certe	Certo	Certa ---> Certe
Subite	Subito	Subita ---> Subite

Tamen, la regulareco de Interlingvo permesas adverbigi ĉian vortojn aldonante la finaĵon -emente kaj -mente, do oni povas uzi bonmente anstataŭ ben, aŭ fortemente anstataŭ nur forte, ktp.

Infinitivo kaj tempoj / Infinitivo et tempores

Kiel ni jam klarigis en "Bazaj konceptoj / Conceptos basic", la infinitivo de la verboj en interlingvo finiĝas per -ar, -er aŭ -ir, tre facile, ĉu?. Nu, por krei la aliajn tempojn oni nur devas forigi la finan -r de la infinitivo kaj aldoni alian finaĵon kiun varias laŭ la tempo.

Ami estas tre malfacile = Amar es multo difficile

Nuntempo (As-tempo)

La nuntempo estas kreata per forigo de la finan -r de la infinitivo, nur tio. Oni devas aldoni nenion pli, la aldonaĵoj estas bezonataj por ĉiuj la aliaj tempoj, ni vidos tion poste en ĉi tiu blogero.

Ekzemploj:

Se ni havas la verbon "amar", kiun en interlingvo signifas "ami", ni nur devas forigi la finan -r por krei la nuntempon, do "ama" en interlingvo signifas "amas" esperante.

Mi amas vin = Io te ama
Li vidas nin = Ille vide nos

Estonteco (Os-tempo)

Oni kreas la estontecan tempon simile al la nuntempo, tamen oni NE forigas la finan -r, anstataŭ tio oni aldonas la finaĵon -a, do se ni uzas denove la verbon "amar" ni havos la estontecan tempon "amara", kiun signifas "amos" esperante.

Mi amos vin por ĉiam = Io te amara pro sempre

Vi lernos interlingvon = Tu apprendera interlingua

Kvankam ankoraŭ mi ne parolas pri akcento, mi volas ke vi notu ke en la Os-tempo, la akcento falas sur la lasta vokalo (do, ĝi falas sur la "a"): Io te amará...., Tu apprenderá....

Aferoj kiuj okazos baldaŭ aŭ preskaŭ tuje en la estonteco estas esprimeblaj per la helpa verbo "va", kiu estas mallongigo de la verbo "vader" ( iri ) en la As-tempo (do, ĝi estas mallongigo de "vade" - tio estas "iras" en Esperanto) kaj alia verbo infinitive. Ekzemple:

Vi ludos futbalon (Vi iros ludi futbalon) = Vos va jocar football

Mi naĝos ( Mi iros naĝi) = Io va natar

Pli precize oni povas diri ke oni povas uzi "va", kiam en Esperanto uni uzus "ek":

Vi ekludos futbalon = Vos va jocar futbalon
Mi eknaĝos = Io va natar
Li ekmanĝos = Ille va manĝiar

Pasinteco (Is-tempo)

La pasinteco estas kreata per la forigo de la lasta -r, kaj poste oni aldonas la finaĵon -va al la verbo. Ni uzu denove la verbon "amar". Pasintece tiu verbo iĝas "amava", kion signifas "amis" esperante.

Se vi ŝatas matematikon vi povas uzi la jenan formulon: Pasinteco = Verbo - r + va. Aŭ oni simple povas pensi ke oni aldonas la finaĵon -va al la As-verbo: Pasinteco = As-verbo + va.

Ami = Amar; ni forigas la finan -r kaj el tio rezultas: Ama, poste ni aldonas la finaĵon -va = Amava. Facile, ĉu?

Mi amis vin! = Io te amava!

Mi naĝis en la plaĝo = Io natava in le plagia

Kondicionalo (Us-modo)

La kondicionala tempo estas kreata samkiel la estonteca tempo (memoru ke oni ne forigas la finan -r) sed anstataŭ aldoni la finaĵon -a, oni aldonas la finaĵon -ea. La kondicionala tempo de la verbo "amar" estas "amarea". Kondicionalo = Infinitiva verbo + ea.

Se mi havus katon, mi amus ĝin = Si io habeva un catto, io lo amarea 

Se la eklezio donacus sian riĉecon, tio estus la fino de la mondan malsaton = Si le ecclesia donava su ricchessa, illo esserea le fin del fame mundial.

Ĝisdatigo: Notu ke la kondicionalo estas uzata en Esperanto por la unua kaj la dua verboj de la kondicionala frazo (Havus...amus; Donacus...estus ktp). Tamen, en interlingvo oni uzas la preteriton (t.e simple la "is-tempo") por la unua verbo kaj la kondicionala por la dua (Haveva....amarea; Donava....esserea etc). Koran dankon al Ferdinand Cesarano pro atentigi al mi pri tio ĉi.

Bonvole, notu ke la esperanta konjunkcio "Se" respondas al la interlingva " Si ".

Resumo

	Esperanto	Interlingvo
Infinitivo	-i	-ar/ -er / -ir
As-tempo	-as	Forigo de la finan -r
Is-tempo	-is	-va*
Os-tempo	-os	-a
Us-tempo	-us	-ea**

* Oni forigas la lastan -r
** La preterito (Is-tempo) estas uzata en la unua verbo de la kondicionalo